Η μουσική και η αρχιτεκτονική μοιάζουν, εκ πρώτης όψεως, δύο πολύ διαφορετικές τέχνες. Η μία κινείται στον χρόνο, η άλλη στον χώρο. Η μία ακούγεται, η άλλη βλέπεται. Κι όμως, αν κοιτάξει κανείς πιο βαθιά, θα ανακαλύψει ότι και οι δύο χτίζουν δομές — μόνο που η μουσική χτίζει με ήχους και η αρχιτεκτονική με υλικά. Και οι δύο, όμως, στηρίζονται στη σύνθεση, στο ρυθμό, στην ισορροπία και κυρίως, στο συναίσθημα.
Δεν είναι λίγοι οι αρχιτέκτονες που βρίσκουν στη μουσική μια πηγή έμπνευσης, όχι μόνο αισθητικά αλλά και πνευματικά — γιατί η μουσική έχει τη δύναμη να μετακινήσει τον νου, να «χρωματίσει» τη σκέψη και να γεννήσει ιδέες.
Αρχιτεκτονική και μουσική: Δύο τέχνες με κοινή γλώσσα
Πηγή εικόνας: Pinterest
Ο Γκαίτε είχε πει ότι «η αρχιτεκτονική είναι παγωμένη μουσική» (Goethe, 18291). Και δεν ήταν ο μόνος που διέκρινε αυτή την εσωτερική συγγένεια. Ο αρχιτέκτονας Ιωάννης Ξενάκης, που υπήρξε και συνθέτης, σχεδίαζε βασιζόμενος σε μουσικές δομές, χρησιμοποιώντας μαθηματικά μοντέλα και ρυθμούς (Xenakis, 19922). Το περίφημο Περίπτερο της Philips στο Expo 58 ήταν αποτέλεσμα μουσικής σκέψης: μια «συμφωνία» από καμπύλες και ήχους.
Όπως και στην αρχιτεκτονική, η μουσική έχει ρυθμό, συμμετρία, εναλλαγές, επανάληψη και κορύφωση. Αυτά τα στοιχεία μπορούν να μεταφραστούν σε γραμμές, υφές, όγκους. Δεν είναι περίεργο που πολλοί αρχιτέκτονες φτιάχνουν τα πρώτα τους σκίτσα ακούγοντας συγκεκριμένα κομμάτια — η μουσική τους βοηθά να “δουν” τον χώρο με τα αφτιά.
Η μουσική ενεργοποιεί τον δημιουργικό νου
Πηγή εικόνας: Pinterest
Η μουσική δεν λειτουργεί μόνο ως αισθητικό εργαλείο, αλλά και ως ψυχολογικό. Έρευνες έχουν δείξει ότι η ακρόαση μουσικής μπορεί να βελτιώσει τη συγκέντρωση και τη δημιουργικότητα. Σε μία μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Psychology of Music, διαπιστώθηκε ότι η ακρόαση «ευχάριστης» μουσικής μπορεί να ενισχύσει την ιδεοκατευθυνόμενη δημιουργικότητα (Ritter & Ferguson, 20173).
Η κλασική μουσική, για παράδειγμα, με τις αρμονικές της δομές, έχει συνδεθεί με την ενίσχυση της λογικής σκέψης και της φαντασίας (Jäncke, 20084). Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί σχεδιαστές, όταν νιώθουν δημιουργικά μπλοκαρισμένοι, στρέφονται στη μουσική για να ξεκλειδώσουν τον εσωτερικό τους ρυθμό.
Από τη σύνθεση στην κατασκευή
Πηγή εικόνας: Pinterest
Στον σχεδιασμό ενός έργου, ο αρχιτέκτονας σκέφτεται σαν συνθέτης: οργανώνει «θέματα», αναπτύσσει «μεταβολές», παίζει με τον ρυθμό του φωτός και του χώρου. Η μουσική προσφέρει ένα πλαίσιο που δεν είναι δεσμευτικό αλλά απελευθερωτικό. Δεν δίνει έτοιμες λύσεις, αλλά κατευθύνει τη φαντασία.
Η «σύνθεση» στην αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο τεχνική — είναι πράξη ποιητική. Και η μουσική, με την αφαίρεσή της, βοηθά τον νου να λειτουργήσει χωρίς βαρύτητα, χωρίς όρια.
Η προσωπική διάσταση
Πηγή εικόνας: Pinterest
Για πολλούς αρχιτέκτονες, η μουσική είναι απλώς συντροφιά στο σχεδιαστήριο. Για άλλους, είναι τρόπος να επανέλθουν στην ουσία της δημιουργίας. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς μουσικός για να επηρεαστεί από έναν ήχο. Ένα κομμάτι του Debussy μπορεί να γεννήσει έναν φωτεινό αίθριο χώρο. Μια jazz μελωδία μπορεί να οδηγήσει σε ένα πιο ρευστό, ανοιχτό σχέδιο. Μερικές νότες είναι αρκετές για να αλλάξει ολόκληρη η ιδέα ενός κτιρίου.
Ίσως τελικά, η πιο αυθεντική έμπνευση προκύπτει όταν οι τέχνες επικοινωνούν — όταν αφήνεις την αρχιτεκτονική να «ακούσει» και τη μουσική να «μιλήσει».
- Goethe, J. W. von (1829). Conversations with Eckermann. ↩︎
- Xenakis, I. (1992). Formalized Music: Thought and Mathematics in Composition. Pendragon Press ↩︎
- Ritter, S. M., & Ferguson, S. (2017). Happy creativity: Listening to happy music facilitates divergent thinking. Psychology of Music, 45(5), 645–660. ↩︎
- Jäncke, L. (2008). Music, memory and emotion. Journal of Biology, 7(6), 21 ↩︎
Επιμέλεια: Σπανού Ελένη
